Από τον παραδοσιακό κουμπαρά στα social apps. Οι νέοι μετατρέπουν την αποταμίευση σε παιχνίδι. Μικροί στόχοι, ψηφιακές προκλήσεις και online κοινότητες βοηθούν στη δημιουργία οικονομικής ανεξαρτησίας, σε έναν κόσμο όπου οι περισσότεροι από αυτούς αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα.
Πριν από μερικές δεκαετίες, ο κουμπαράς ήταν το «εργαλείο» κάθε παιδιού. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες έδιναν στα κρυφά λίγα κέρματα από την τσέπη τους, και τα εγγόνια έτρεχαν να τα ρίξουν, ένα-ένα, στη λεπτή σχισμή για να τα φυλάξουν. Ίσως για να αγοράσουν το παιχνίδι που λαχταρούσαν ή απλώς για να βάλουν στην άκρη ένα μικρό ποσό για το μέλλον. Με την ψηφιοποίηση τα πάντα έχουν αλλάξει, και τα σπασμένα κομμάτια του κουμπαρά σκόρπια στο πάτωμα αποτελούν πλέον μακρινή ανάμνηση. Σήμερα, υπάρχουν νέοι τρόποι αποταμίευσης, και βρίσκονται κυρίως στο διαδίκτυο.
Από παιχνίδι… σε συνήθεια
Οι λεγόμενες προκλήσεις αποταμίευσης (saving challenges), όπως για παράδειγμα ένας μήνας χωρίς ψώνια ή 52 εβδομάδες προοδευτικής αποταμίευσης, κερδίζουν τους νέους. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Έκθεση Πληρωμών Καταναλωτών του 2023, το 45% των νέων Ευρωπαίων χρησιμοποιούν εφαρμογές ή online κοινότητες για να αποταμιεύουν παρέα. Μόνο στην Ιταλία και την Ισπανία, αυτές οι πρακτικές έχουν αυξηθεί κατά 30% τα τελευταία δύο χρόνια. Πώς λειτουργούν, όμως;
Στην πράξη, αυτές οι προκλήσεις μετατρέπουν την αποταμίευση σε ένα δομημένο παιχνίδι. Υπάρχουν σαφείς κανόνες: ορίζετε ένα χρηματικό ποσό-στόχο, το χωρίζετε σε μικρά εβδομαδιαία ή ημερήσια βήματα και παρακολουθείτε την πρόοδο. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι η κοινωνική διάστασή του. Πολλοί νέοι μοιράζονται τα αποτελέσματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή σε ειδικές κοινότητες, παίρνοντας ενθάρρυνση και συγκρίνοντας τον εαυτό τους με άλλους που επιδιώκουν τους ίδιους στόχους.
Μερικές από τις πιο δημοφιλείς προκλήσεις περιλαμβάνουν τις εξής:
- Προοδευτική αποταμίευση 52 εβδομάδων: Την πρώτη εβδομάδα βάζετε στην άκρη ένα μικρό ποσό, τη δεύτερη εβδομάδα λίγο περισσότερο, και ούτω καθεξής. Μέχρι το τέλος του έτους, το αποτέλεσμα είναι ένα σημαντικό ποσό που δημιουργείται μέσω μικρών, σταθερών βημάτων.
- Μήνας χωρίς έξοδα: Ένας μήνας χωρίς περιττές αγορές, που βοηθά στην ανάπτυξη επίγνωσης της κατανάλωσης και στον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων.
- Κοινοί στόχοι: Ομάδες φίλων ή διαδικτυακές κοινότητες θέτουν μαζί έναν οικονομικό στόχο, όπως για παράδειγμα, τη συγκέντρωση χρημάτων για ένα ταξίδι ή μια σημαντική αγορά.
Οι πρακτικές αυτές δεν είναι, απλώς, ασκήσεις οικονομικής λιτότητας: μετατρέπονται σε μικρές ρουτίνες παρακίνησης και αυτοβελτίωσης, κάνοντας την αποταμίευση μια θετική και συμμετοχική εμπειρία.
Οικονομική αβεβαιότητα και το νέο μοντέλο αποταμίευσης των νέων
Στην Ελλάδα, η αποταμίευση για τους νέους αφορά κυρίως την ασφάλεια και την εύρεση σταθερότητας σε μια απρόβλεπτη οικονομία. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, σχεδόν το 40% των νοικοκυριών δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά σε ένα ξαφνικό έξοδο, ενώ πολλά άλλα έχουν αποταμιεύσεις ίσες με μόλις ένα μηνιαίο μισθό (Ελληνική Στατιστική Αρχή – Συνθήκες Διαβίωσης 2024). Αυτό έχει οδηγήσει τους νέους σε μια νέα, πιο ρεαλιστική προσέγγιση: την αποταμίευση σε μικρά βήματα και την εκμάθηση των βασικών οικονομικών πρακτικών μέσα από online κοινότητες.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει την αυξανόμενη χρήση εφαρμογών budgeting και αποταμίευσης, ιδίως μεταξύ ατόμων ηλικίας 18-35 ετών, που τις βλέπουν ως εργαλεία για να ανακτήσουν την αίσθηση ελέγχου (Τράπεζα της Ελλάδος – Πρόγραμμα Οικονομικής Εκπαίδευσης). Και παρότι ακόμη μόνο ένας μικρός αριθμός επενδύει ενεργά, δημόσιες πρωτοβουλίες όπως η Εθνική Στρατηγική για τον Χρηματοοικονομικό Αλφαβητισμό (2023–2027) στοχεύουν στην ενίσχυση της κατανόησης βασικών εννοιών, όπως ο κίνδυνος και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Με σταθερά βήματα, η νεότερη γενιά της Ελλάδας επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει οικονομική ανεξαρτησία: όχι μέσα από μεγάλα κέρδη, αλλά μέσα από μικρές, συνεπείς ενέργειες που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ψυχική ηρεμία.
👉 Διαβάστε επίσης: Κουίζ: Εσείς ποια χρηματική νοοτροπία έχετε;
Gamification: ο λόγος που οι προκλήσεις αποταμίευσης γίνονται τόσο δημοφιλείς
Το μυστικό πίσω από την επιτυχία των προκλήσεων αποταμίευσης έγκειται στην παιχνιδοποίηση (gamification), δηλαδή στην ενσωμάτωση τυπικών στοιχείων παιχνιδιού, όπως στόχοι, ανταμοιβές, επίπεδα και άμεση ανατροφοδότηση, σε μια καθημερινή και συχνά αγχωτική δραστηριότητα όπως η αποταμίευση. Η προσέγγιση αυτή καθιστά τη διαδικασία πιο ελκυστική και ταυτόχρονα πιο αποτελεσματική.
Σύμφωνα με την Ομάδα Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNSDG), η παιχνιδοποίηση είναι μια ισχυρή στρατηγική για την προώθηση της οικονομικής εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, η μάθηση μέσω του παιχνιδιού βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των οικονομικών δυναμικών, στην ανάπτυξη πρακτικών δεξιοτήτων και στη λήψη πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων. Οι προκλήσεις αποταμίευσης, με τους σαφείς κανόνες και τους μετρήσιμους στόχους τους, προσφέρουν ένα ιδανικό πλαίσιο για την εφαρμογή αυτών των αρχών.
Επιπλέον, η κοινωνική διάσταση των προκλήσεων -που συχνά κοινοποιούνται σε πλατφόρμες όπως το TikTok ή το Instagram- δημιουργεί ένα αίσθημα κοινότητας και συμμετοχής. Αυτό όχι μόνο ενισχύει το κίνητρο, αλλά ενθαρρύνει και την αμοιβαία υποστήριξη. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Οι νέοι θα πρέπει να αποφεύγουν την αποκάλυψη ευαίσθητων πληροφοριών, όπως στοιχεία λογαριασμού ή προσωπικά δεδομένα, και να είναι επιφυλακτικοί με ουτοπικές ευκαιρίες που υπόσχονται εύκολο χρήμα. Η κοινωνική αποταμίευση μπορεί να είναι διασκεδαστική και ανταποδοτική, αλλά η επίγνωση και η προσεκτική συμπεριφορά είναι απαραίτητες για την αποφυγή απάτης ή ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing).
👉 Διαβάστε επίσης: 6 + 1 εφαρμογές διαχείρισης των οικονομικών σας
Γιατί υπάρχει, όμως, η ανάγκη για αποταμίευση;
Η επιτυχία των προκλήσεων αποταμίευσης γίνεται πιο εύκολα κατανοητή όταν εξετάζουμε το οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο κινείται η νεότερη γενιά. Δεν πρόκειται απλώς για μια επιθυμία αυτοπειθαρχίας ή για μια νέα ψηφιακή μόδα, αλλά για μια πραγματική ανάγκη: τη δημιουργία ενός “μαξιλαριού ασφαλείας” σε συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Έκθεση Πληρωμών Καταναλωτών του 2024, σχεδόν ένας στους τρεις Millennials αδυνατεί να πληρώσει εγκαίρως τους λογαριασμούς του, ενώ στους Baby Boomers το ποσοστό πέφτει στο 16%. Αυτό το χάσμα αντικατοπτρίζει όχι μόνο διαφορετικές συνήθειες, αλλά και μια διαρθρωτική κατάσταση στάσιμων μισθών, ασταθών εργασιακών συνθηκών και ενός κόστους ζωής που συνεχίζει να αυξάνεται. Δεν είναι τυχαίο ότι η έκθεση υπογραμμίζει, επίσης, πώς οι νέοι καταφεύγουν συχνότερα σε προγράμματα γρήγορης πίστωσης ή «αγοράστε τώρα, πληρώστε αργότερα» για να καλύψουν τα συνήθη έξοδα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός φαύλου κύκλου χρέους.
Μια παρόμοια εικόνα προκύπτει από την έρευνα Living and Working in the EU (2024), η οποία δείχνει ότι περίπου το 30% των Ευρωπαίων πολιτών αναφέρει ότι με δυσκολία τα βγάζει πέρα ως το τέλος του μήνα. Οι αυξανόμενες τιμές στην ενέργεια και τα βασικά αγαθά έχουν διαβρώσει την ικανότητα πολλών οικογενειών για αποταμίευση, καθιστώντας δύσκολη τη συγκέντρωση ακόμη και μικρών κεφαλαίων για έκτακτη ανάγκη. Με άλλα λόγια, τρία στα δέκα άτομα στην ΕΕ πρέπει να κάνουν θυσίες ή τακτικές περικοπές μόνο και μόνο για να καλύψουν τα καθημερινά έξοδα.
Αυτά τα δεδομένα επιβεβαιώνονται και από τα Βασικά Αριθμητικά Στοιχεία της Eurostat για την Ευρώπη για το 2024, τα οποία υποδεικνύουν ότι σχεδόν το ένα τρίτο του ευρωπαϊκού πληθυσμού (31,5%) δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ένα απρόβλεπτο έξοδο χωρίς να δανειστεί ή να ζητήσει βοήθεια. Αυτό σημαίνει ότι πράγματα που άλλοτε θεωρούνταν απλές αναποδιές, όπως μια ξαφνική βλάβη, ένας φουσκωμένος λογαριασμός, μια επίσκεψη στον γιατρό, σήμερα μπορούν να ανατρέψουν ολόκληρο τον μηνιαίο προϋπολογισμό.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι η αποταμίευση λειτουργεί πλέον ως βασικός μηχανισμός οικονομικής ανθεκτικότητας. Το να βάζουμε στην άκρη ακόμη και μερικές δεκάδες ευρώ το μήνα, σημαίνει ότι δημιουργούμε ένα «μαξιλάρι ασφαλείας», μειώνοντας έτσι το άγχος απέναντι στα απρόβλεπτα και ενισχύοντας την προσωπική ανεξαρτησία. Και εδώ ακριβώς βοηθούν τα saving challenges. Κάνουν την αποταμίευση πιο προσιτή, θέτουν μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους και, μέσα από τη συλλογική διάσταση που συνήθως δημιουργούν, κάνουν όλη τη διαδικασία πιο συμμετοχική και εύκολη.
Τα saving challenges μπορεί να ήταν η αρχή. Τώρα είναι η ώρα να αξιοποιήσετε τη δυναμική τους. Με ένα σύγχρονο αποταμιευτικό–επενδυτικό πρόγραμμα, μπορείτε να χτίσετε ένα κεφάλαιο για το μέλλον με συνέπεια, σταθερά βήματα και τη σιγουριά ενός αξιόπιστου ασφαλιστικού φορέα. Μάθετε σήμερα πώς αυτή η λύση μπορεί να σας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στη δική σας οικονομική ανεξαρτησία.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι οι προκλήσεις αποταμίευσης;
Οι προκλήσεις αποταμίευσης (saving challenges) είναι μικρά, οργανωμένα πλάνα αποταμίευσης με συγκεκριμένους στόχους, όπως το 52‑week challenge ή ο μήνας χωρίς περιττές αγορές. Βοηθούν τους χρήστες να αποταμιεύουν συστηματικά και να υιοθετούν υγιείς οικονομικές συνήθειες.
Πώς η παιχνιδοποίηση βοηθά την αποταμίευση;
Η παιχνιδοποίηση (gamification) προσθέτει στοιχεία παιχνιδιού, όπως στόχους, επίπεδα, ανταμοιβές και άμεση ανατροφοδότηση, στη διαδικασία αποταμίευσης. Αυτό αυξάνει το κίνητρο, κάνει την εμπειρία πιο ευχάριστη και βοηθά στη διατήρηση συνέπειας.
Ποιες εφαρμογές αποταμίευσης χρησιμοποιούν συχνά οι νέοι;
Οι νέοι χρησιμοποιούν εφαρμογές budgeting και saving apps για να παρακολουθούν τα έξοδά τους, να θέτουν μικρο‑στόχους και να οργανώνουν καλύτερα τα οικονομικά τους. Τέτοιες εφαρμογές συνήθως προσφέρουν ειδοποιήσεις, στατιστικά και εργαλεία αυτοματοποίησης.
Γιατί η οικονομική ανθεκτικότητα είναι σημαντική για τους νέους;
Η οικονομική ανθεκτικότητα προστατεύει τους νέους από απρόβλεπτα έξοδα και οικονομικές πιέσεις. Η δημιουργία ενός μικρού «μαξιλαριού ασφαλείας» μειώνει το άγχος και ενισχύει την ανεξαρτησία σε περιόδους ασταθούς οικονομίας.
Ποιος είναι ο ρόλος του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού;
Ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός βοηθά τους νέους να κατανοούν βασικές οικονομικές έννοιες όπως ο κίνδυνος, ο προϋπολογισμός και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, επιτρέποντάς τους να παίρνουν πιο ενημερωμένες και ασφαλείς αποφάσεις.